ỨNG DỤNG PHÂN TÍCH SỐ HÓA TRONG XÁC ĐỊNH TUỔI CÂY

Thứ sáu - 24/04/2026 17:01

Hình ảnh sơ đồ phân tích bằng DendroScan

Xác định tuổi cây là một nội dung quan trọng trong nghiên cứu lâm nghiệp, quản lý tài nguyên rừng và đánh giá sinh trưởng. Trong số các phương pháp hiện nay, phân tích phôi khoan tăng trưởng được xem là một kỹ thuật có độ chính xác cao và được ứng dụng rộng rãi.
Nguyên lý của phương pháp này dựa trên sự hình thành vòng sinh trưởng hằng năm của cây, thể hiện qua sự khác biệt giữa gỗ sớm và gỗ muộn. Thông qua việc quan sát và đếm các vòng sinh trưởng, có thể xác định tuổi cây, đồng thời phân tích lịch sử sinh trưởng dưới tác động của điều kiện môi trường.
Trong xu hướng nghiên cứu hiện đại, quy trình này ngày càng được số hóa nhằm nâng cao độ chính xác, tính khách quan và khả năng xử lý dữ liệu. Sau khi được chuẩn bị bề mặt phù hợp, mẫu phôi khoan được chụp bằng máy quét độ phân giải cao để thu nhận hình ảnh rõ nét của toàn bộ chuỗi vòng sinh trưởng.
Dữ liệu hình ảnh sau đó được xử lý bằng phần mềm chuyên dụng như DendroScan, cho phép nhận diện, đo đạc và phân tích các vòng sinh trưởng một cách hiệu quả. Thông qua đó, phần mềm hỗ trợ xác định tuổi cây, tính toán tốc độ sinh trưởng theo từng năm và phát hiện những biến động bất thường trong quá trình phát triển.
Trên thế giới, phương pháp này đã được triển khai rộng rãi tại nhiều phòng thí nghiệm dendrochronology tiên tiến. Một số cơ sở như Swiss Federal Institute for Forest, Snow and Landscape Research (WSL), Dendrolab.ch thuộc University of Geneva, hay US Forest Service Fire Sciences Laboratory đã ứng dụng máy quét độ phân giải cao kết hợp với hệ thống phân tích ảnh số để đo đạc chính xác vòng sinh trưởng, phục vụ nghiên cứu khí hậu, sinh thái rừng và lịch sử biến động môi trường.
Tại châu Âu, các phòng thí nghiệm như University of Mainz Tree-Ring Laboratory và Lund University Laboratory for Wood Anatomy and Dendrochronology được đầu tư đồng bộ từ thiết bị chuẩn bị mẫu, máy quét quang học đến phần mềm phân tích chuyên sâu. Điểm chung của các hệ thống này là quy trình chuẩn hóa và số hóa cao, trong đó việc thu nhận hình ảnh bằng scanner và xử lý bằng phần mềm chuyên dụng giữ vai trò trung tâm.
Quy trình xác định tuổi cây đang được Phòng Giám định Tài nguyên rừng – Viện Nghiên cứu và Phát triển Lâm nghiệp nhiệt đới xây dựng theo hướng tiếp cận tương đồng với các hệ thống quốc tế nói trên. Từ khâu lấy mẫu phôi khoan, chuẩn bị bề mặt, thu nhận hình ảnh bằng scanner đến phân tích dữ liệu bằng phần mềm, các bước đều được chuẩn hóa nhằm bảo đảm độ chính xác, tính lặp lại và khả năng lưu trữ lâu dài.
Việc triển khai quy trình này không chỉ góp phần nâng cao năng lực nghiên cứu mà còn mở ra khả năng cung cấp dịch vụ giám định và phân tích sinh trưởng cây rừng theo tiêu chuẩn hiện đại, phục vụ hiệu quả công tác quản lý tài nguyên và phát triển lâm nghiệp bền vững.
Từ vòng sinh trưởng đến dữ liệu số là hướng tiếp cận hiện đại, góp phần nâng cao độ chính xác trong xác định tuổi cây và mở rộng giá trị ứng dụng của nghiên cứu lâm nghiệp hiện nay.